انتخاب انسانی

مصالحه يا سازش ترجمه لغوي عبارت Compromise در انگليسيه. مفهوم اون در فرهنگ غربي اينطوري تشريح ميشه : مصالحه به معني يافتن يک توافق از طريق مذاکره و پذيرش دو طرفه شرايط در زمانيکه عدم تفاهمي وجود دارد مي باشد و معمولا از راه تغيير هدف يا خواست اوليه انجام ميگيرد و به اين وسيله دو طرف يافتن يک نتيجه و توافق نهايي را مهمتر از منافع احتمالي در يک زمينه بخصوص ميدانند. به بيان ديگر، سازش به اين معني است که شما در درخواست خود تجديد نظر مي کنيد و يا آنرا کاهش ميدهيد تا به يک توافق با طرف مقابل خود برسيد.
در فرهنگ غربي سازش يک هنر و فن حساب ميشه و شخصي که در اين زمينه تبحر داشته باشه مناسب براي مذاکره و معامله است.

در نقطه مقابل اون برداشت ما از سازشه. مصالحه و سازش در فرهنگ ايراني مفهوم خاصي داره. در ايران سازش به معني نشون دادن ضعف و يک نقطه منفي در زندگي حساب ميشه و اصولا در فرهنگ ما آدم سازشکار آدمه ضعيفيه که قابل اعتماد نيست و نبايد با اون هرگونه معامله(اعم از تجاري و غير تجاري)، شراکت، مذاکره و مراوده کرد. نهايتا اگر مجبور به اينکار شديد بايد بسيار مراقب باشيد که سرتون کلاه نره و سياستمداري که هنر مصالحه رو بلد باشه از نظر مردم سياست مدار حيله گري و مکاريه که نبايد بهش راي داد. اين رو تا اينجا داشته باشيد.

دکتر حسين بشيريه در کتاب ارزشمندش به نام «موانع توسعه سياسي در ايران» سه عامل اصلي رو مانع رشد و توسعه سياسي در ايران مي دونه :
- تكوين ساخت دولت مطلقه مدرن
- گسترش چند پارگي هاي اجتماعي و فرهنگي
- و تداوم و تقويت فرهنگ سياسي پدر سالارانه

در بخشي از کتاب نوع برداشت حاکمان از سازش رو(که في الواقع از برداشت عمومي مردم از اين موضوع سرچشمه ميگيره) يکي از عوامل تداوم فرهنگ پدرسالارانه مي دونه.
" در ايران،يکي از تبعات نگرش پاتريمونياليستي(پدرسالارانه) همواره تصور مخالفان سياسي به عنوان دشمنان بوده است. از اين رو سياست کردن بيشتر به معني فن از ميدان به در کردن دشمنان ورقبا تلقي شده است تا به عنوان هنر جلب همکاري و سازش."
«موانع توسعه سياسي در ايران» - دکتر حسين بشيريه - انتشارات گام نو- ISBN:964-7387-03-2

نوع برداشت و نتيجتا" دروني شدن مفهوم مصالحه در فرهنگ عمومي غرب، خيلي وقتها منافع عمده براي غربي ها در بر داشته. يکي از مهمترين و معروفترين مثالهاش مورديه به نام «سازش بزرگ» که در زمان نوشتن قانون اساسي آمريکا شکل گرفته.
قضيه از اين قراره که در سال 1787 وقتي که مجمع قانون اساسي درحال طراحي سيستم قانون گذاري(کنگره) در آمريکا بود دو ديگاه اصلي راجع به آينده سيستم سياسي در آمريکا مطرح بوده.
يک گروه که به اسم گروه ويرجينيا معروف بود معتقد بودند که سهم هر ايالت براي نمايندگان در سيستم قانون گذاري بايد به نسبت جمعيت اون ايالت باشه. در طرف ديگه گروهي که به نيوجرسي معروف بودن معتقد بودند که تعداد نمايندگاه از هر ايالت بايد با هم برابر باشه. گروه دوم نگرانيشون اين بود که در صورتيکه نمايندگان مجلس بر مبناي جمعيت هر ايالت انتخاب بشن، ايالت هاي کوچيک تحت تاثير ايالتهاي بزرگ قرار ميگيرند و حرفشون تاثيري در آينده سياسي اونها نخواهد داشت. بايد يادمون باشه که تا اون زمان و بعد از استقلال آمريکا، تمام ايالتهاي آمريکا به صورت خود مختار اداره ميشده و فقط يک کنگره بسيار ضعيف وجود داشته که عملا کاري از دستش بر نميومده. در نتيجه براي ايالتها بسيار سخت بوده که استقلالشون رو از دست بدن و تحت پوشش يک کنگره قوي و مرکزي قرار بگيرند.
به خاطر وجود فرهنگ سازش، راه حلي به نام «سازش بزرگ» مطرح ميشه که در اون هر دونظر به نوعي تامين ميشه. قرار ميشه که دو مجلس قانون گذاري به نام سنا و مجلس نمايندگان تشکيل بشه. در مجلس نمايندگان هر ايالت نسبت به جمعيتش نماينده خواهد داشت و در مجلس سنا هر ايالت بدون در نظر گرفتن جمعيتش دو نماينده در سنا خواهد داشت. که اين دو مجلس روي هم کنگره رو تشکيل خواهند داد.
بقيه ماجرا رو مي تونيد اينجا بخونيد.

اما ميبينيد که دو ديگاه کاملا متضاد (حکومت ملي و خود مختاري ايالتها) با وجود فرهنگ سازش مي تونن باهم جمع بشن و نتيجش هم يک سيستم سياسي ميشه که هنوز با خوبي براي اون کشور داره کار ميکنه.

لينکهاي مفيد:
هنر سازش
خلاصه اي از کتاب «موانع توسعه سياسي در ايران» - دکتر حسين بشيریه
نگاهی به کتاب 'گذار به دموکراسی'
تعريف وبر از فرهنگ پدر سالارانه
تاريخ قانون اساسي آمريکا
قانون اساسي آمريکا
سازش بزرگ
تعريف داناي کل از سازش